Trả lời nhanh: dùng công tắc cảm biến khi đèn chỉ cần sáng lúc có người hoặc lúc trời tối, như hành lang, nhà vệ sinh, nhà kho, cổng, sân. Dùng bộ hẹn giờ (công tắc đồng hồ, timer) khi thiết bị phải chạy theo lịch cố định, như biển hiệu, đèn cổng tắt lúc khuya, quạt thông gió, máy bơm. Nhiều chỗ nên kết hợp: cảm biến ánh sáng để bật khi trời tối, hẹn giờ để tắt vào giờ đã định. Dù chọn loại nào, phải kiểm tra tải cho phép theo đúng loại tải (đèn LED, quạt, động cơ), không chỉ nhìn số ampe.

Ba kiểu tự động bật tắt thường gặp

  • Cảm biến chuyển động hồng ngoại (PIR): phát hiện thân nhiệt người di chuyển, bật đèn rồi tự tắt sau thời gian trễ cài đặt.
  • Cảm biến ánh sáng (quang điện, photocell): bật khi trời tối, tắt khi trời sáng theo ngưỡng cài đặt, không quan tâm có người hay không.
  • Công tắc hẹn giờ: bật tắt theo giờ, theo ngày. Loại cơ dùng vòng chốt, loại điện tử cài bằng nút và màn hình.

Với đèn cầu thang, cách chọn cảm biến và nguồn điện đã có bài riêng: đèn cảm biến cầu thang: chọn cảm biến và nguồn điện. Bài này so sánh cảm biến với hẹn giờ để chọn đúng cho từng vị trí trong nhà và cửa hàng.

So sánh nhanh cảm biến và hẹn giờ

Tiêu chí Cảm biến chuyển động Cảm biến ánh sáng Hẹn giờ
Bật theo Có người Trời tối Giờ, ngày đã cài
Hợp với Hành lang, WC, kho, nhà xe Cổng, sân, biển hiệu Biển hiệu, quạt thông gió, bơm, đèn trang trí
Điểm yếu Người ngồi yên lâu đèn có thể tắt Bị che, bị đèn khác chiếu vào dễ bật tắt sai Không biết trời sáng sớm hay muộn theo mùa
Cần chỉnh Thời gian trễ, vùng phát hiện Ngưỡng sáng, hướng đặt đầu cảm biến Lịch, ngày nghỉ, giờ khi mất điện

Khi nào chọn cảm biến chuyển động

Chọn cảm biến chuyển động cho những nơi người chỉ đi qua hoặc dừng ngắn, hay quên tắt đèn. Trên Nhavui có dòng cảm biến hồng ngoại Panasonic với các kiểu lắp khác nhau:

Mã Kiểu lắp Dòng định mức Thời gian trễ tắt Ghi chú theo trang SP
WTKG2310-P Âm trần, lỗ Ø70 mm 3A Cố định 1 phút Hoạt động độc lập; tải huỳnh quang 330W, quạt 330W
WTKF24816-VN Âm trần, lỗ Ø70 mm 8A 10 giây – 30 phút Sensor chính, nối tối đa 6 sensor phụ; tải LED/huỳnh quang/quạt 880W; trần 3,5 m, độ phủ tối đa 7 m
WTKF23113-VN Gắn nổi trên trần 3A 10 giây – 30 phút Trần 2,4–3,7 m; tải LED/huỳnh quang/quạt 330W
WTKF337107-VN Gắn nổi, góc rộng 8A 10 giây – 10 phút Vùng cảm biến khoảng Ø13,4 m ở trần 4,2 m
WTKF339107-VN Gắn nổi, trần cao 8A 10 giây – 10 phút Lắp cao đến 12,7 m

Hành lang dài hoặc phòng lớn có thể dùng một sensor chính nối thêm sensor phụ để phủ kín vùng, thay vì đặt nhiều cảm biến độc lập. Không nên dùng cảm biến chuyển động cho phòng làm việc, phòng khách, nơi người ngồi yên lâu.

Khi nào chọn cảm biến ánh sáng

Cảm biến ánh sáng hợp với đèn cổng, đèn hàng rào, sân trước nhà, biển hiệu: đèn tự bật khi trời tối và tắt khi trời sáng. Ví dụ công tắc cảm biến ánh sáng JCVTECH THC-109 dùng điện 220V, dòng định mức 20A. Trang sản phẩm cũng lưu ý không quy đổi 20A thành công suất dùng được cho mọi loại đèn; cần xem loại tải và dòng khởi động của hệ đèn, khi cần thì đóng cắt qua khởi động từ.

Đặt đầu cảm biến ở nơi nhận ánh sáng tự nhiên, không bị chính đèn mình điều khiển chiếu vào, không bị mái che hay cây che khuất, để tránh bật tắt chập chờn.

Khi nào chọn bộ hẹn giờ

Hẹn giờ hợp với thiết bị chạy theo lịch: biển hiệu bật đến 22 giờ, quạt hút chạy theo ca, đèn trang trí ngày lễ, máy bơm tưới. Các mã trên Nhavui:

Mã Loại Tải theo trang SP Chương trình / độ chia Lưu giờ khi mất điện
Panasonic TB4728KE7Y Điện tử, 24h theo tuần; On-Off, chu kỳ, xung 220–240VAC, 15A 210 chương trình; 1 phút; chọn ngày nghỉ Pin dự trữ 5 năm
Panasonic TB38809NE7 Cơ, SPST 24h, ray DIN 220–240VAC, 20A 96 chương trình; 15 phút Pin dự trữ 300 giờ
Panasonic TB35809NE5 Cơ, SPST 24h, ray DIN 220–240VAC, 20A 96 chương trình; 15 phút Không ghi pin dự trữ
Panasonic TB118 / TB178 Cơ, SPST 24h 220–240VAC, 15A 6 chương trình; 30 phút TB118 pin 300 giờ; TB178 không ghi pin
Schneider Acti9 CCT15101 Cơ 24h, ray DIN hoặc bắt nổi 16A (cos φ = 1); 4A (cos φ = 0,6); đèn LED 200VA Bước cài tối thiểu 15 phút Dự phòng 24 giờ

Nếu cần lịch khác nhau giữa ngày thường và cuối tuần, chọn loại điện tử theo tuần. Nếu chỉ bật tắt vài mốc mỗi ngày, loại cơ 24h là đủ. Chọn loại có pin dự trữ khi khu vực hay mất điện để không phải chỉnh lại giờ.

Kết hợp cảm biến ánh sáng và hẹn giờ

Đèn cổng, biển hiệu thường cần bật lúc trời tối nhưng tắt lúc khuya để tiết kiệm. Cách làm phổ biến là mắc nối tiếp: cảm biến ánh sáng quyết định lúc bật, hẹn giờ quyết định lúc tắt. Sơ đồ đấu cụ thể phải theo hướng dẫn của từng thiết bị và do thợ điện thực hiện.

Lưu ý về tải: đừng chỉ nhìn số ampe

Bảng thông số Schneider CCT15101 là ví dụ rõ: đóng cắt 16A với tải thuần trở nhưng chỉ 4A khi cos φ = 0,6 và tải đèn LED chỉ 200VA. Đèn LED và quạt có dòng khởi động, nên khả năng chịu tải thực tế thấp hơn con số ampe in to. Khi tổng tải lớn hoặc là động cơ (máy bơm, quạt công suất lớn), dùng thiết bị hẹn giờ hay cảm biến để điều khiển cuộn hút của khởi động từ (contactor), để contactor đóng cắt tải chính.

Câu hỏi thường gặp

Cảm biến chuyển động có dùng cho nhà vệ sinh được không?

Được, nên chọn loại chỉnh được thời gian trễ đủ dài như WTKF24816-VN (10 giây – 30 phút) để đèn không tắt khi người còn bên trong.

Mất điện thì hẹn giờ có bị lệch giờ không?

Loại không có pin dự trữ sẽ lệch và phải chỉnh lại. Nên chọn mã có pin như TB4728KE7Y (5 năm), TB38809NE7 hoặc TB118 (300 giờ), hoặc CCT15101 (dự phòng 24 giờ).

Hẹn giờ 20A có chạy trực tiếp máy bơm được không?

Không nên tự suy ra từ số 20A. Cần đối chiếu tải động cơ hãng cho phép; với máy bơm, quạt lớn nên điều khiển qua khởi động từ.

Đèn sân nên dùng cảm biến ánh sáng hay cảm biến chuyển động?

Đèn cần sáng suốt buổi tối dùng cảm biến ánh sáng (có thể thêm hẹn giờ tắt). Đèn chỉ cần sáng khi có người đi qua dùng cảm biến chuyển động loại phù hợp ngoài trời.

Lời khuyên chọn mua

Xác định nhu cầu trước: bật theo người, theo trời tối hay theo lịch. Sau đó chọn mã có kiểu lắp, thời gian trễ hoặc số chương trình phù hợp, và kiểm tra tải theo đúng loại đèn, quạt, động cơ. Xem các mã cảm biến đèn và công tắc đồng hồ Panasonic, Schneider, JCVTECH trên Nhavui.com, hoặc gửi danh sách đèn, thiết bị cần điều khiển để Nhavui tư vấn mã phù hợp.